Służby sanitarne w Tomaszowie Lubelskim /cz. 2/

Okruchy wspomnień z tamtych lat.

Jubileusz 100-lecia Służb Sanitarnych w Polsce jest miłą okazją do wspomnień i sięgnięcia do źródeł powstania Inspekcji Sanitarnej w Tomaszowie Lubelskim.

Pierwsza Powiatowa Kolumna Sanitarna w Tomaszowie Lubelskim powstała około 1949 roku i mieściła się w budynku przy ul. Klasztornej (obecna Petera), który pełnił również funkcję przychodni.

Pracownicy  przed budynkiem Przychodni ul. Petera – 1952 r. Na zdjęciu od lewej u góry: J. Sosnowski, I. Szawara, M. Nowosad, u dołu od lewej: M. Krawczyk, M. Pietraszkiewicz (kierownik kolumny sanitarnej), H. Sosnowska

Do zadań kolumny należał: nadzór nad chorymi i podejrzanymi na choroby zakaźne, pobieranie materiałów do badań laboratoryjnych od chorego i otoczenia, pobieranie prób wody do badania, środków spożywczych, wykonywanie dezynfekcji, organizacja i nadzór nad wykonywaniem szczepień ochronnych.

Pracownicy na szkoleniu wyjazdowym dotyczącym chorób zakaźnych (czerwonka, dur plamisty w Polsce)

Wśród czarnobiałych zdjęć wracamy do lat, gdy pracowników obowiązywał biały fartuch, wyjątkiem był dezynfektor, który nosił fartuch koloru szarego.

Na zdjęciu od lewej: H. Sosnowska, J. Zięba i inni pracownicy służb sanitarnych

Około 1955 roku Kolumna Sanitarna została przeniesiona na krótki okres czasu do budynku przy ulicy Kościelnej. Pomieszczenia biurowe były niefunkcjonalne , brak ubikacji wewnątrz budynku.

Od 1957 roku Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Tomaszowie Lubelskim mieściła się w ,,Cybulówce”. Początkowo pomieszczenia biurowe były tylko na poddaszu. Warunki  lokalowe były trudne: ogrzewanie przy pomocy pieców kaflowych, brak wody bieżącej, ubikacja podwórzowa, zacieki na ścianach  i wspólne biurka dla pracowników.

Pracownicy Kolumny Sanitarnej w latach pięćdziesiątych, od lewej: I. Typek, H. Sosnowska, Dymara, M. Nowosad, M. Krawczyk, Walentyn

Stacja była placówką podległą Wydziałowi Zdrowia, dlatego sprawy kadrowe były prowadzone przez ten Wydział.

Pracownicy Przychodni i Kolumny Sanitarnej – 1955 r.

W czasie wyjazdów terenowych pracownicy korzystali z różnorodnych środków transportu tj. rowerów, furmanek, motocykli, autobusów, niekiedy do właściwego miejsca trzeba było dojść pieszo. Pobyt w terenie wynosił często kilka dni a nocleg organizowano najczęściej np. u kierowników szkół i sołtysów.

W późniejszym czasie Wydział Zdrowia  dysponował samochodem ,,Warszawą”, który w razie potrzeb był udostępniany Stacji.

Z biegiem czasu przydziały samochodu były częstsze, a następnie Stacja miała już stałe przydziały samochodów z Kolumny Transportu Sanitarnego.

Obecnie Stacja posiada dwa własne samochody, które wykorzystywane są do realizacji ustawowych zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej w Tomaszowie Lubelskim.

Po zmianie podziału administracyjnego w 1975 roku rozwiązano Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w Tomaszowie Lubelskim. Dzięki staraniom Wojewódzkiego Inspektora  Sanitarnego  w Zamościu lek. med. Janusza Kessa  i przychylności  Wojewody Zamojskiego p. Dmiterko ponownie powołano do życia jako Terenową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną. Stacja nie  posiadała  zaplecza  laboratoryjnego,  w   związku  z czym w  1979r.  przystąpiono   do   remontu  budynku   z przystosowaniem pomieszczeń na laboratoria. Na  czas  przebudowy Stacja została przeniesiona do pomieszczeń  prywatnych p. Stefana Gajusa przy ulicy Piekarskiej.

Pracownicy wspominają ten czas z uśmiechem ,,siedzieliśmy na koszach, w jednym pokoju po wiele osób’’.

W obecnej siedzibie w marcu 1984r. rozpoczęto pracę,  natomiast w styczniu 1985r. powstał Oddział laboratoryjny. Utworzono Pracownie: Schorzeń  Jelitowych, Higieny Komunalnej, Higieny Pracy, Pożywkarni a w 1990r. utworzono Laboratorium Higieny Żywności i Żywienia oraz Przedmiotów Użytku. W 1990r. Pracownię poszerzono o badania chemiczne i przeniesiono do zaadaptowanych pomieszczeń.

Na podst. art. 57 ustawy 2 z dn. 13.10.1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872) przekształcono Terenową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną. Stacja typu laboratoryjnego funkcjonowała do końca marca 2009 roku.

Szukając dokumentów z tamtych lat dotarliśmy do 1947 roku. Przedstawiamy archiwalne zdjęcia dokumentów na które patrzy się z łezką w oku.

Przypominamy osoby, które pełniły kierownicze stanowiska w Służbach Sanitarnych: Śp. lek. med. Mieczysław Pietraszkiewicz (lekarz rodem z Wileńszczyzny), śp. lek med. Stanisław Kulczyńskiś.p. Halina Sosnowska,ś.p. lek. med Władysław Madejaś.p. lek med. Stanisław Bartłomowicz, lek. med. Janusz Bednarczyk, lek. med. Turzynieckiś.p. Marian Nowosadlek.med. Mieczysław Czochrowski, lek. wet. Zbigniew Malicki.

Z dniem 15 grudnia 2018r. na stanowisko Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tomaszowie Lubelskim została powołana mgr Barbara Piskorska.

Przedstawiamy zdjęcia pracowników przed budynkiem Stacji – aktualne i z niedalekiej przeszłości, które nasi następcy może też będą oglądać z łezką w oku?

Służby sanitarne – 2002 r.
Służby sanitarne – 2019 r.

Opracowano na podstawie:

– rozmów indywidualnych z byłymi pracownikami PSSE w Tomaszowie Lubelskim: Panią Marią Krawczyk, Panią Anielą Kij, lek. med. Panem Mieczysławem Czochrowskim przeprowadzonych w 2004 r.

– dokumentów będących w posiadaniu PSSE w Tomaszowie Lubelskim

– zdjęć udostępnionych z prywatnych albumów pracowników.

Dziękujemy wszystkim za okazaną pomoc.

mat. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Tomaszowie Lubelskim