„Rowerem po Powiecie Tomaszowskim”

WYCIECZKA 1: LUBYCZA KRÓLEWSKA – RUDA ŻURAWIECKA – TENIATYSKA – HREBENNE – KORNIE – STARY MACHNÓW – NOWY MACHNÓW – WIERZBICA – NOWY MACHNÓW – STARY MACHNÓW – RUDA ŻURAWIECKA – LUBYCZA KRÓLEWSKA /49 km/.

Wycieczka po wschodniej krawędzi Roztocza Wschodniego i Równinie Bełskiej (Pobuże). Trasa prowadzi prawie cały czas drogami utwardzonymi o różnej jakości nawierzchni. Niewiele lasów. Istnieje możliwość skrócenia wycieczki o 14 km rezygnując w miejscowości Machnów Stary z dojazdu do Wierzbicy.

Początek wycieczki w centrum Lubyczy Królewskiej, obok Urzędu Gminy. /Lubycza Królewska – miejscowość położona przy drodze krajowej nr 17 prowadzącej do przejścia granicznego z Ukrainą w Hrebennem. Lubycza założona została w 1420 r. przez księcia mazowieckiego i bełskiego Ziemowita IV. Prawa miejskie otrzymała w 1759 r. Utraciła je w l. 40-tych XX w W 1946 r. miejscowość zniszczono w wyniku napadu UPA. Na uwagę zasługuje tu neogotycki kościół parafialny p.w. MB Różańcowej z 1904 r./ Wyruszamy na północny wschód szosą do Nowosiółek. Z lewej mijamy kąpielisko. Za lasem przekraczamy most na Sołokiji. W Rudzie Żurawieckiej (3 km) docieramy do rozwidlenia dróg. /Jadąc w lewo, po 100 m zobaczymy młyn z końca XIX w./ Na skrzyżowaniu kierujemy się na wschód i przejechawszy 80 m. skręcamy za remizą strazacką w prawo, w piaszczystą drogę wiodącą 3 km sosnowym lasem wzdłuż lewego brzegu Sołokiji. Docieramy do zabudowań m. Teniatyska (7km). Tutaj spotykamy znaki Centralnego Szlaku Rowerowego Roztocza. Jedziemy szosą za znakami do m. Mosty Małe. Po drodze z lewej na wzniesieniu bunkry „Linii Mołotowa”. /Linia Mołotowa pas umocnień budowanych w l. 1940-41 przez władze sowieckie wzdłuż linii demarkacyjnej dzielącej Polskę po klęsce wrześniowej na strefy okupacyjne: niemiecką i radziecką./ Przejeżdżamy przez Mosty Małe. Z prawej drewniana dzwonnica (10 km). Niegdyś stała tu cerkiew unicka. Na przeciwnym brzegu rzeki, pod lasem widzimy cmentarz./ W tej części powiatu na uwagę zasługują oryginalne kamienne nagrobki i krzyże przydrożne wykonane w ośrodku kamieniarskim w Bruśnie./ Droga asfaltowa przechodzi w gruntową. Za mostem na Sołokiji wjeżdżamy do lasu i docieramy w pobliże stacji kolejowej Hrebenne. Dalej szosą do rozjazdu w lesie (12 km). W prawo za czerwonymi znakami Centralnego Szlaku Rowerowego Roztocza jedziemy do m. Hrebenne w pobliże drewnianej cerkwi unickiej p.w. św. Mikołaja z 1685 r. stojącej na wzgórzu w otoczeniu wielkich lip szerokolistnych. Po zwiedzeniu świątyni wracamy do rozjazdu. Tutaj kierujemy się szosą w prawo do m. Kornie. Opuszczamy Roztocze. Dalej droga wiedzie przez Kotlinę Pobuża. W Korniach (20 km) mijamy murowaną cerkiew unicką (obecnie kościół) z 1910 r. Po kilometrze wjeżdżamy do sosnowego lasu. Za lasem nawierzchnia szosy staje się coraz gorsza. Docieramy do Starego Machnowa. Na skrzyżowaniu skręcamy w lewo. Za murowaną cerkwią unicką z 1910 r. (obecnie kościół) zakręt w prawo. Jedziemy pod górę do szosy Lubycza Królewska – Nowosiółki (27 km). Tutaj w prawo. W m. Nowy Machnów (30 km) skręcamy w prawo. Po 2 km jazdy na szczycie wzniesienia szosa skręca w lewo. Docieramy do m. Wierzbica (34 km). Na uwagę tutaj zasługują: pałac Lityńskich z pocz. XX w. wraz z przyległym parkiem, kaplica grobowa Lityńskich z 1860 r. oraz cmentarz greckokatolicki. Za wsią znajduje się duży kompleks stawów rybnych przylegających do granicy państwa. Wracamy do skrzyżowania koło Starego Machnowa (41 km). Znajdujemy się na grzbiecie wzniesienia zwanego Machnowską Górą (Roztocze). Na jego południowo- zachodnim stoku utworzono rezerwat stepowy o powierzchni 25,30 ha. Roztacza się stąd wspaniały widok na Równinę Bełską oraz przylegającymi do niej od zachodu wzgórzami Roztocza z dominującymi Długim i Krągłym Gorajem. Stąd długi zjazd w kierunku zachodnim. /Uwaga! Na poboczach rośnie barszcz Sosnowskiego – wysoka rośliną o wielkich liściach i baldaszkowatych kwiatostanach. Kontakt z nią powoduje poważne oparzenia skóry./ Następnie podjazd. Ponownie docieramy do Rudy Żurawieckiej (46 km) i jedziemy prosto w kierunku Lubyczy Królewskiej, gdzie kończymy naszą wycieczkę.

WYCIECZKA 2: SIEDLISKA /gmina Lubycza Królewska/ – GORAJE – HUTA LUBYCKA – GORAJE – SIEDLISKA /28 km/

Trudna wycieczka po Roztoczu Wschodnim. Większa część trasy prowadzi drogami gruntowymi, terenem zalesionym przez Południoworoztoczański Park Krajobrazowy. Jeden stromy podjazd, koleiny i długo utrzymujące się kałuże.

Początek naszej wycieczki przy przystanku autobusowym w Siedliskach. /Siedliska – malowniczo położona miejscowość na Roztoczu Wschodnim nad potokiem Prutnik./ Od przystanku wyruszamy za czerwonymi znakami pieszego Szlaku Wolnościowego, które będą towarzyszyć nam w trakcie naszej wycieczki. Przekraczamy mostek. Po lewej kościół parafialny p.w. MB Nieustającej Pomocy ufundowany przez księcia Pawła Sapiehę w 1903 r. Na uwagę zasługują znajdujące się w przedsionku dwie tablice. Pierwsza poświęcona fundatorom: Pawłowi i Matyldzie Sapiehom oraz ich synowi Alfredowi. Druga ku czci św. Brata Alberta, założyciela zakonu Albertynów, który często gościł w posiadłości Sapiehów w Siedliskach. Obok kościoła, nad źródłem znajduje się oryginalna kapliczka w kształcie łuku. Mijamy następnie leśniczówkę. Za nią, obok olbrzymiego dębu szypułkowego (pomnik przyrody) widzimy za niewielkim ogrodzeniem fragmenty skrzemieniałych pni drzew. Są to pochodzące z przed ok. 15 milionów lat sekwoje. (Uwaga! Skrzemieniałe fragmenty drzew podlegają ochronie i nie wolno ich zbierać). Nieopodal stoi oryginalna kapliczka z płaskorzeźbą św. Huberta wykonana w pniu drzewa. Za linią kolejową, w lesie utworzono rezerwat o nazwie „Jalinka” chroniący fragment grądu wraz ze znajdującymi się w glebie fragmentami skrzemieniałych drzew. Jedziemy prosto przez zarośnięty park rosnący przy nieistniejącym obecnie pałacu Sapiehów. 200 m za leśniczówką, przy grupie zabytkowych dębów skręcamy w prawo. Po przejechaniu 600 m. docieramy do poprzecznej drogi. Skręcamy w prawo. Przed nami, za mostkiem budynek muzeum. Eksponowane są tutaj m.in.: dawne sprzęty używane w gospodarstwach wiejskich, trofea myśliwskie oraz okazy skrzemieniałych drzew i innych skamieniałości. Za muzeum widzimy murowaną cerkiew unicką p.w. św. Mikołaja z 1901 r. wraz z drewnianą dzwonnicą. Przed muzeum, za mostkiem skręcamy w lewo i jedziemy drogą położoną poniżej drogi głównej. Po lewej, nad potokiem ok. 150 m od szlaku widzimy ustawioną na palach, nad bijącymi źródłami (pomnik przyrody) drewnianą kapliczkę. Docieramy do drogi kamiennej. Opuszczamy szlak i kierujemy się nią w lewo. Po prawej stronie widzimy zawieszony na rosochatym słupie obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Był on umieszczony wcześniej na sośnie, pod którą wg legendy ukrył się napadnięty kupiec i w podzięce zawiesił na niej ten obraz. Wjeżdżamy do lasu. Po 700 m na rozwidleniu skręcamy w prawo. Jedziemy przez piękny drzewostan dębowo – sosnowy. Teren zaczyna się stromo wznosić. Zmienia się także skład gatunkowy lasu – przeważają buki. Na wierzchołku wzniesienia ponownie spotykamy Szlak Wolnościowy. Dojeżdżamy do ostrego zakrętu (5 km). Tutaj za znakami skręcamy w lewo, w gruntową drogę. jedziemy przez zalesione sosną i modrzewiem tereny dawnej wsi Horaj. Wyjeżdżamy na rozległy ugór i docieramy do ściany lasu. Następnie przemieszczamy się wzdłuż niej. Po 600 m. skręcamy w prawo, do lasu (uwaga na znaki). 100 m dalej skręcamy w lewo, za znakami w słabo widoczną ścieżkę. Docieramy do piaszczystej drogi. Jedziemy nią w lewo przez 70 m do rozwidlenia, gdzie kierujemy się w prawo (droga pożarowa nr 42). Wyjeżdżamy na wielką polanę (9,5 km). Przed nami nieco po lewej wzgórze Długi Goraj. Po drugiej stronie kierujemy się skrajem lasu w lewo. Przejechawszy 300 m wjeżdżamy do niego. Kilometr dalej znajdujemy się w obniżeniu pomiędzy Długim Gorajem (z lewej) największym wzniesieniu Roztocza w Polsce (392 m n.p.m.) a Krągłym Gorajem (z prawej) najwyższym wzniesieniem woj. lubelskiego (389 m n.p.m.) (11,5 km). Są to ostańce zbudowane z twardych wapieni mioceńskich. Zbocza obu wzgórz są bardzo strome i niedostępne dla rowerzystów. U podnóża zarówno Długiego, jak i Krągłego Goraja znajdują się bunkry Linii Mołotowa. Dotrzeć do nich można kierując się niebieskimi znakami Szlaku po Bunkrach Linii Mołotowa. (Uwaga! zwiedzanie bunkrów jest bardzo niebezpieczne – głębokie studnie i brak oświetlenia). Jedziemy dalej za czerwonymi znakami drogą gruntową. Docieramy do Huty Lubyckiej (14 km) malowniczo położonej miejscowości w kotlince pod „Gorajami”. We wsi interesujące, kamienne budownictwo ludowe oraz otoczone kamiennym murkiem źródło. Stąd wracamy tą samą drogą do Siedlisk (w Siedliskach dojazd do przystanku dogodniejszym traktem biegnącym koło cerkwi).

WYCIECZKA 3: TOMASZÓW LUBELSKI – ŁASZCZÓWKA – SOŁOKIJE – ŻYŁKA – LELISZKA – BEŁŻEC – CHYŻE – PODLESINA – RABINÓWKA – TOMASZÓW LUBELSKI /34 km/

Wycieczka po Roztoczu Środkowym, na południe od Tomaszowa Lubelskiego. Teren w zasadzie płaski (tylko pod koniec dwa podjazdy). 40% trasy wycieczki poprowadzono drogami gruntowymi.

Początek naszej wycieczki na rynku w Tomaszowie Lubelskim. /Tomaszów Lubelski miasto powiatowe w woj. lubelskim założone w 1590 r. przez Jana Zamoyskiego. Prawa miejskie w 1621 r./ W obrębie rynku znajduje się kilka interesujących obiektów: dawna remiza strażacka z okazałą wieżą obecnie siedziba szkoły muzycznej; pomnik Konstytucji 3 maja; „Herbaciarnia” (tzw. „Czajnia”) – drewniany budynek z 1895 r. wzniesiony przez władze carskie nawiązujący do drewnianego budownictwa rosyjskiego oraz pomnik poświęcony żołnierzom AK. W latach 70-tych XX w. na rynku zbudowano skrzyżowanie okrężne. Wyruszamy na południe ul. Lwowską (Uwaga! Duże natężenie ruchu) Po drodze mijamy z lewej strony pomnik żołnierzy Września. /W okolicach miasta we wrześniu 1939 r. toczyły się ciężkie walki wojsk polskich armii „Kraków” i „Lublin” pod dowództwem gen T. Piskora oraz Frontu Północnego pod dowództwem gen. S. Dąb – Biernackigo z siłami niemieckimi./ Tuż za pomnikiem mijamy barokową figurę św. Tekli. Dalej kilka interesujących gmachów zbudowanych w okresie międzywojennym. Na drugim skrzyżowaniu z sygnalizacją świetlną nieopodal Starostwa Powiatowego i Urzędu Miasta skręcamy w lewo, w ul. Żeromskiego. 90 m dalej na rozwidleniu jedziemy w prawo ul. Klasztorną. Po prawej w głębi stoi odbudowana w l. 90-tych XX w. kaplica p.w. św. Wojciecha (kaplica „Na Piaskach”). Obok niej w XVIII w. znajdował się klasztor OO Trynitarzy (budynki klasztoru rozebrano na pocz. XIX w.). Skręcamy w lewo, w ul. Petera, by po 60 m wjechać w ul. Ściegiennego (w prawo). Po przejechaniu 3 km docieramy do Łaszczówki. /Łaszczówka miejscowość nad rz. Sołokiją założona jako miasto w 1609 r. przez Floriana Łaszcza Nieledewskiego – utrata praw miejskich w XVIII w./ Przy kościele parafialnym skręcamy w prawo. Szosa wiedzie groblą między stawami. Do m. Żyłka towarzyszyć nam będą czerwone znaki pieszego Szlaku Wolnościowego. Po ok. 1,5 km nawierzchnia asfaltowa kończy się. Wjeżdżamy drogą gruntową do lasu. Docieramy do pierwszych zabudowań m. Sołokije (7 km). Po lewej obfite źródła szczelinowe – pomnik przyrody. Po krótkim podjeździe poruszamy się skrajem lasu, by po 600 m wjechać do niego. Trasa wiedzie pięknym drzewostanem dębowym drogą gruntową przez 2 km. Wjeżdżamy do m. Żyłka (10 km) położonej malowniczo nad rzeczką o nazwie Źródło lub Krynica (dopływ Sołokiji). Warto zboczyć na chwilę z dotychczasowej drogi aby zobaczyć zalew Leliszka zbudowany na rz. Sołokiji. W tym celu przed mostem skręcamy w lewo i jedziemy 2 km drogą gruntową przez las. Tuż przed zbiornikiem docieramy do poprzecznej drogi. Tutaj w prawo, a następnie na rozwidleniu w lewo. Po powrocie do Żyłki przekraczamy most. Za nim jedziemy w prawo do końca zabudowań. Dalej lasem piaszczystą drogą. Po pewnym czasie znów spotykamy znaki czerwone Szlaku Wolnościowego. Po prawej w dol. Krynicy niewielkie stawy. Za znakami wjeżdżamy do Bełżca (siedziba gminy). /Miejscowość założona w XVI w. W 1607 Samuel Lipski lokował tutaj miasto – utrata praw miejskich nastąpiła po kilkudziesięciu latach od założenia miasta./ Docieramy do skrzyżowania z drogą krajową nr 17 (18,5 km). /Jadąc w lewo ruchliwą szosą (Uwaga!) możemy dotrzeć po 2 km do mauzoleum w miejscu byłego hitlerowskiego obozu zagłady dla ludności żydowskiej działającego w latach 1942-1943. Zamordowano tutaj ok. 600 tys. ludzi. 3 lipca 2004 r. w tym miejscu otwarto muzeum i odsłonięto pomnik poświęcony ofiarom obozu./ Na skrzyżowaniu jedziemy prosto szosą w kierunku Jarosławia. Mijamy po lewej kościół parafialny p.w. NMP Królowej Polski z 1912 r. Po tej samej stronie między szkołą a torami kolejowymi widzimy w głębi drewnianą cerkiew unicką p.w. św. Bazylego z 1756 r. 1,5 km od skrzyżowania skręcamy w prawo w kierunku m. Chyże. Spotykamy czerwone znaki Centralnego Szlaku Rowerowego Roztocza i nieco dalej niebieskie pieszego Szlaku Centralnego. /Kierując się tymi drugimi w prawo możemy zobaczyć okazały drzewiasty jałowiec – pomnik przyrody./ Jedziemy szosą przez sosnowy las, a później przez m. Chyże. Za wsią opuszczamy woj. lubelskie i bitą leśną drogą docieramy do m. Podlesina (25,5 km) w woj. podkarpackim. Tutaj kierujemy się w prawo i gruntową drogą jedziemy przez las jodłowy (na jego skraju granica województw). Spotykamy znaki niebieskie Szlaku Centralnego i jedziemy nim ok. 600 m. Następnie skręcamy w lewo, nieco pod górę do zabudowań m. Rabinówka (27,5 km). Stąd dalej szosą na północny-wschód przez wieś (strome podjazdy). Po 3 km docieramy do Tomaszowa Lub. Przez miasto poruszamy się ul. Moniuszki. Po przejechaniu 1,5 km skręcamy w lewo, w ul. Wyspiańskiego. Przed parkiem skręcamy w prawo i jedziemy ul. Słowackiego do skrzyżowania z ul. Lwowską (Uwaga! Duże natężenie ruchu samochodowego). Tutaj kierujemy się w lewo, do rynku, gdzie kończymy naszą wyprawę.

WYCIECZKA 4: TOMASZÓW LUBELSKI – SABAUDIA – PODNÓŻE BIALEJ GÓRY – JUSTYNÓWKA – PODHORCE – NEDEŻÓW – PRZEWŁOKA – BOROWA GÓRA – RUDA WOŁOSKA – TOMASZÓW LUBELSKI /30 km/.

Wycieczka na wschód od Tomaszowa Lubelskiego po wschodniej krawędzi Roztocza Środkowego. Między Justynówką a Przewłoką jedziemy przez Grzędę Sokalską. Strome podjazdy i zjazdy. Trasa wiedzie terenem otwartym w 90% szosami. Wybitne walory widokowe.

Z rynku w Tomaszowie Lubelskim kierujemy się na północ ul. Zamojską. Za mostem na rzece Sołokiji na skrzyżowaniu (sygnalizacja świetlna) skręcamy w prawo, w ulicę Łaszczowiecką. (Uwaga! Na odcinku Tomaszów Lubelski – Sabaudia znaczny ruch drogowy). Jadąc drogą w kierunku Hrubieszowa docieramy do m. Sabaudia (2,5 km), gdzie na skrzyżowaniu skręcamy w prawo. Szosa pnie się stromo pod górę. Z prawej strony otwiera się przed nami wspaniały widok na Tomaszów Lub. oraz Roztocze z jego najwyższymi wzgórzami: Wapielnią (387 m n.p.m.), Wielkim Działem (390 m n.p.m.), Długim Gorajem (389 m n.p.m.) i Krągłym Gorajem (392 m n.p.m.). Docieramy do miejscowości Majdanek (4 km) Stąd stromy zjazd do podnóża Białej Góry (349 m n.p.m.). Przed nami widok jej stromych wapiennych zboczy. /Obszar ten ze względu na porastającą go unikatową roślinność kserotermiczną (stepową) z wieloma rzadkimi gatunkami objęto ochrona jako użytek ekologiczny (pow. 33,72 ha). Według legendy na szczycie góry znajdował się jeden z Grodów Czerwieńskich o nazwie Medno. W okolicy znaleziono ślady wczesnośredniowiecznych osad. Godne uwagi są również znajdujące się w okolicy wąwozy lessowe. Na Białej Górze w okresie zimowym funkcjonuje wyciąg narciarski./ Na skrzyżowaniu skręcamy w prawo i wjeżdżamy do m. Justynówka (6,5 km) (opuszczamy Roztocze i wkraczamy na Grzędę Sokalską). Dalej szosą prosto w kierunku wschodnim – doliną rzeki Huczwy (dopływ Bugu) wypływającej u podnóży masywu Białej Góry docierajmy do m. Podhorce. Po lewej stronie widzimy neobarokowy kościół z 1926 r. Przed kościołem skręcamy w prawo (10,5 km). Za mostem na Huczwie w lewo. Po przejechaniu 50 m skręcamy w prawo i jedziemy szosą pod górę. Mijamy po prawej cmentarz i docieramy do Nowej Wsi (12 km). Tutaj w lewo. Dalej przemieszczamy się szosą przez miejscowość, by na jej wschodnim krańcu skręcić w prawo. Dojeżdżamy do następnych zabudowań. Po prawej miejscowość Klekacz. My skręcamy w lewo i jedziemy przez Nedeżów. W centrum miejscowości mijamy pochodzący z okresu międzywojennego pomnik J. Piłsudskiego (15 km). Przy pomniku skręcamy w prawo. Docieramy do poprzecznej szosy w m. Przewłoka (17 km).Tutaj w prawo. Po przejechaniu 1,5 km szosą na rozwidleniu, koło remizy strażackiej skręcamy w lewo i drogą utwardzoną jedziemy do końca zabudowań (znajdujemy się ponownie na Roztoczu). Dalej prosto drogą gruntową skrajem niewielkiego liściastego lasu (po deszczu błoto). Po prawej tronie widać masyw Białej Góry i położony na jego zboczu Majdan Górny. Na wschodnim skraju lasu (22 km) w kierunku zachodnim rozciąga się panorama Roztocza oraz na położony w dolinie Sołokiji Tomaszów Lubelski. Stąd przez 300 m jedziemy prosto zarośniętą drogą. Następnie skręcamy w lewo. 150 m dalej w prawo i po 140 kolejnych znów w lewo. Rozpoczyna się stromy zjazd (Uwaga! Koleiny) Docieramy do pierwszych zabudowań m. Ruda Wołoska (23,5 km). Skręcamy w prawo i drogą utwardzoną, a później asfaltową docieramy do szosy Tomaszów Lubelski- Przeorsk (25,5 km). Dalej jedziemy prosto w kierunku Tomaszowa mijając po prawej kompleks stawów rybnych. Następnie z prawej strony w odległości ok. 500 m. widzimy niewielki lasek. Jest to rezerwat ścisły „Piekiełko”. Ochronie podlega tam ok. 70 bloków trzeciorzędowego piaskowca krzemionkowego o średnicy do 3 m. Głazy otoczone są wałami ziemnymi (miejsce kultu pogańskiego). Dojeżdżamy do pierwszych zabudowań. Znajdujemy się w Sznurach dawnej wsi przyłączonej do Tomaszowa po II wojnie światowej. Dalej jedziemy prosto ul. 29 Listopada do centrum miasta. Tuż przed rynkiem po lewej stronie widzimy najcenniejszy zabytek Tomaszowa modrzewiowy kościół p.w. Zwiastowania NMP z 1727 r. z towarzyszącymi mu dzwonnicą z XVIII w. I plebanią z XIX w. wokół kościoła rosną okazałe lipy szerokolistne – pomniki przyrody. Ok. 100 m. dalej, po prawej znajduje się cerkiew prawosławna p.w. Św. Mikołaja z 1890 r. wybudowana w stylu bizantyjsko-rosyjskim. Docieramy na rynek Tomaszowa Lub., gdzie kończymy naszą wycieczkę.

WYCIECZKA 5: TOMASZÓW LUBELSKI – ROGÓŹNO – SZAROWOLA – PAŃKÓW – TARNAWATKA – REZ. „SKRZYPNY OSTRÓW” – HUTA TARNAWACKA – PODHUCIE – WIEPRZÓW – SABAUDIA – TOMASZÓW LUBELSKI /35 km./

Wycieczka po Roztoczu Środkowym w pobliżu jego wschodniej granicy. Nieznacznie wkracza na Wyż. Wołyńską (Grzęda Sokalska). Urozmaicona trasa widokowa w 30% poprowadzona drogami gruntowymi (po deszczu błoto).

Początek trasy na rynku w Tomaszowie Lubelskim. Wyruszamy na zachód ul. Piłsudskiego. Po 1 km na rozwidleniu jedziemy w prawo, w kierunku Krasnobrodu. 140 m dalej skręcamy w prawo, w ul. Sybiraków. Przemieszczamy się starą dębową aleją prowadzacą do nieistniejacego obecnie folwarku Ordynacji Zamoyskiej. Wjeżdżamy do m. Rogóźno. Za mostkiem na jednym z cieków źródłowych Sołokiji, na skrzyżowaniu kierujemy się w lewo. Po kilometrze dojeżdżamy do kolejnego skrzyżowania z szosą do Krasnobrodu (3 km). Tutaj w prawo pod górę. Po 3 km, za sosnowym laskiem skręcamy w prawo i jedziemy szosą do m. Szarowola. Z prawej mijamy wieś Zamiany. Za cmentarzem ostry zakręt w lewo. Jesteśmy w Szarowoli (7,5 km). Jedziemy przez wieś ok. 1 km. Za szkołą skręcamy w prawo. Przemieszczamy się szosą skrajem rozległych łąk, potem przez las. Pańków (10 km) malowniczo położona miejscowość wokół niewielkiego jeziora na skraju dol. Wieprza. Po opuszczeniu wsi przejeżdżamy przez sosnowy lasek i docieramy do mostu na Wieprzu. Rzeka tutaj, w górnym jej biegu płynie szeroką, niegdyś bagienną doliną. Koło figury szosa skręca w prawo. My dalej jedziemy prosto, pod górę drogą gruntową (po deszczu błoto). Na szczycie wzniesienia rozległy widok na leżące u podnóża stawy rybne ostoję ptactwa wodnego (użytek ekologiczny) oraz na wzgórza Roztocza z Wapielnią (387 m n.p.m.). Wjeżdżamy do m. Tarnawatka (siedziba gminy). Przed nami za zarośniętym stawem widzimy park, który wraz z znajdującym się na jego terenie domem administratora oraz kilkoma budynkami gospodarczymi są jedyną pozostałością po zespole dworskim należącym niegdyś do Tyszkiewiczów. My kierujemy się w prawo do centrum wsi. Mijamy po drodze z lewej, na wzniesieniu kościół parafialny p.w. św Piotra i Pawła (d. cerkiew prawosławna) z 1890 r. Przejeżdżamy przez skrzyżowanie z ruchliwą drogą krajową nr 17 (15 km) i kierujemy się na wschód szosą w kierunku Werechań. Tuż Za skrzyżowaniem po prawej znajduje się d. karczma z pocz. XIX w. Docieramy do bukowego lasu i jedziemy szosą jego północnym skrajem. W tym lesie znajduje się rezerwat „Skrzypny Ostrów” (pow. 1,77 ha) chroniący stanowisko modrzewia polskiego. Aby tam dotrzeć należy skręcić w prawo, w szutrową drogę. Po przejechaniu 450 m skręcamy w prawo i drogą gruntową za zielonymi znakami pieszego Szlaku Historycznego docieramy do ogrodzenia rezerwatu (700 m od szosy). Widzimy okazałe modrzewie (Uwaga! Wstęp na teren rezerwatu wzbroniony). Po powrocie do szosy jedziemy dalej na wschód. Po 1 km otwiera się przed nami widok na Grzędę Sokalską. Dalej stromy zjazd w dolinę do m. Huta Tarnawacka (19,5 km). Nazwa wsi pochodzi od znajdującej się tu niegdyś huty szkła. Po kilometrze jazdy docieramy do m. Tymin. Przy wjeździe do wsi skręcamy w prawo. Jedziemy stromo pod górę bitą drogą przez pola do m. Podhucie (23 km). Tutaj skręcamy w prawo i mając po prawej zabudowania, a po lewej las docieramy do końca wsi, gdzie wjeżdżamy wyraźną drogą do lasu. Za lasem jedziemy jego skrajem do szosy. Następnie skręcamy w nią w lewo. Mijamy cmentarz i wjeżdżamy do m. Wieprzów (27 km). 200 m od tego miejsca na wschód (po lewej) w Wieprzowym Jeziorze bierze swój początek rzeka Wieprz. Na wschodnim jego brzegu stoi kaplica z 1956 r. Jedziemy dalej prosto na południe drogą gruntową pod górę (po deszczu błoto). Po lewej mijamy położone prostopadle do traktu ciągi zabudowań m. Wieprzowe Jezioro. Po drugiej stronie wzgórza (stromy zjazd) droga wiedzie wśród niewielkich lasków i zarośli do m. Sabaudia, gdzie wjeżdżamy na nawierzchnię asfaltową. Po 1 km skręcamy w lewo aby dotrzeć do skrzyżowani z ruchliwą szosą Tomaszów – Hrubieszów (31,5 km). Tutaj w prawo. Dojeżdżamy do Tomaszowa Lubelskiego. Na skrzyżowaniu z szosą do Zamościa skręcamy w lewo, w kierunku centrum (sygnalizacja świetlna, duże natężenie ruchu drogowego). Mijamy most na rz. Sołokiji i ul.. Zamojską wjeżdżamy na rynek miasta, gdzie kończymy naszą wycieczkę.

WYCIECZKA 6: TOMASZÓW LUBELSKI – ROGÓŹNO – ULÓW – WAPIELNIA – ŁUSZCZACZ – ŁASOCHY – KUNKI – ZAWADKI – ŁOSINIEC – PASIEKI – TOMASZÓW LUBELSKI /35 km/.

Wycieczka na zachód od Tomaszowa Lubelskiego po Roztoczu Środkowym. Wiedzie terenem zalesionym, w 20% drogami gruntowymi (miejscami piasek). Kilka stromych podjazdów i zjazdów.

Wyruszamy z rynku w Tomaszowie Lubelskim w kierunku zachodnim ruchliwą ul.. Pisudskiego. Po 1 km na rozwidleniu skręcamy w prawo. Półtora kilometra dalej na skrzyżowaniu w m. Rogóźno kierujemy w lewo. Jedziemy szosą do końca wsi (Kol. Rogóźno) (6km). Odtąd do Łuszczacza poruszamy się drogami gruntowymi. Wjeżdżamy do lasu piaszczystym traktem. Znajdujemy się w Krasnobrodzkim Parku Krajobrazowym chroniącym na pow. 9 390 ha fragment Roztocza Środkowego. Przez 3 km będziemy jechać przez bory sosnowe i jodłowe uroczyska Zarośle (na południe od naszej trasy dla ochrony boru jodłowego utworzono rezerwat o tej samej nazwie). Droga prowadzi początkowo na zachód. Po 800 m docieramy do poprzecznej drogi. Tutaj skręcamy w lewo. 900 m dalej na skrzyżowaniu z szerokim gościńcem jedziemy w prawo, za niebieskimi znakami pieszego Szlaku Centralnego. Dalej mijamy po lewej pomnik poświęcony oficerom polskim wziętym do niewoli w trakcie walk o Tomaszów i rozstrzelanym przez Niemców we wrześniu 1939 r. Wyjeżdżamy z lasu. Przed nami Ulów i widoczne za wsią wzg. Wapielnia (387 m n.p.m.). W okolicy Ulowa znaleziono cmentarzysko Herulów – ludu germańskiego. We wsi przekraczamy szosę i za znakami drogą gruntową kierujemy się na zachód (10 km). Przejeżdżamy przez wąskie pasmo lasu sosnowego i kilkadziesiąt metrów za nim skręcamy w prawo (Uwaga! Odcinek trudny orientacyjnie). Ponownie wjeżdżamy do lasu. Droga prowadzi niedaleko jego skraju (z lewej). Docieramy do poprzecznej drogi. Dalej nią w lewo i po kilkudziesięciu metrach (na skraju lasu) skręcamy w prawo, w dół. Po zjeździe zaczyna się uciążliwy podjazd (błoto, kamienie). Koło kapliczki zawieszonej na świerku znaki niebieskie skręcają w lewo. My jedziemy prosto przez zagajnik. Docieramy do jego skraju (12,5 km). Po lewej zalesiony wierzchołek Wapielni (387 m. n.p.m.) – najwyższego wzniesienia Roztocza Środkowego. Wzgórze jest ostańcem zbudowanym z twardych wapieni trzeciorzędowych, objętym ochroną jako pomnik przyrody. Na wschodnich stokach Wapielni znajduje się nieczynny kamieniołom. (Uwaga! Zwiedzanie wzgórza na rowerze jest bardzo niebezpieczne ze względu na strome zbocza i wysokie na 6 m. urwiska). Jedziemy dalej prosto na zachód przez pola do widocznych zabudowań Łuszczacza (14,5 km) – najwyżej położonej miejscowości w woj. lubelskiego (powyżej 350 m. n.p.m.). /Ok. 2 km stąd na zachód w miejscowości Róża oddziały BCh (odpoczywające po zwycięskiej bitwie pod Zaborecznem, która odbyła się dzień wcześniej) 2 lutego 1943 zostały zaatakowane przez Niemców. Po ciężkich walkach i dużych stratach partyzantom udało wyrwać się z okrążenia./ W Łuszczaczu szosą kierujemy się w lewo, na południe (stromy zjazd). Po lewej piękny widok na Wapielnię. Dojeżdżamy do szosy Tomaszów – Biłgoraj (17 km). Jedziemy nią na wschód (w lewo) przez m. Łasochy, a potem przez sosnowy las. Docieramy do skrzyżowania (20 km). Po lewej niewielki cmentarz żołnierzy Września (toczyły się tutaj zacięte walki o Tomaszów Lubelski). Skręcamy w prawo (ostry zakręt) i jedziemy szosą w kierunku Kunek. Mijamy po prawej śródleśne oczko wodne otoczone bagnami i wjeżdżamy do m. Kunki (22 km). Tutaj szosą w lewo. Po lewej, w lesie widzimy wydmy porośnięte borem suchym. Po prawej mijamy kopalnię piasku. Przejeżdżamy przez m. Zawadki i kierujemy się szosą do Łosińca. Po lewej, na skraju wsi kolejny cmentarz żołnierzy Września. Z prawej mijamy drewniany kościół, d. cerkiew unicką z XVIII w. (warto też zwrócić uwagę na znajdujące się nieopodal źródła). Na skrzyżowaniu (25,5 km) skręcamy w lewo i jedziemy szosą przez piękny bór, z początku sosnowy, później z coraz większym udziałem świerków i jodeł. Po opuszczeniu lasu stromy podjazd do m. Pasieki (29,5 km). Z lewej drewniany budynek szkoły. Dalej prosto, szosą przez las do Tomaszowa Lubelskiego. Tuż przed miastem z lewej strony wylot długiej doliny. Jest to miejsce spacerów mieszkańców Tomaszowa zwane Siwą Doliną. Ok. 300 m od niej na rozwidleniu jedziemy w lewo do widocznych zabudowań miasta. Szeroką szosą docieramy do skrzyżowania. Tutaj w prawo ul.. Żwirki i Wigury. Dalej ul. Pocztową docieramy do skrzyżowania z ul.. Lwowską (sygnalizacja świetlna). Skręcamy w lewo i ruchliwą ulicą (Uwaga!) jedziemy do centrum Tomaszowa Lubelskiego, gdzie kończymy naszą wycieczkę.

WYCIECZKA 7: SUSIEC – REBIZANTY – REZ. „NAD TANWIĄ” – REBIZANTY – SUSIEC – BOROWE MŁYNY – BŁUDEK – NOWINY – MAJDAN SOPOCKI – GRABOWICA – SUSIEC /49 km./

Wycieczka po zachodniej części powiatu tomaszowskiego. Trasa wiedzie prawie w całości drogami utwardzonymi (asfaltowymi i kamiennymi) przez Roztocze Środkowe i Kotlinę Sandomierską (Puszcza Solska). Kilka stromych podjazdów i zjazdów. Atrakcyjna widokowo. Zobaczymy osobliwość krawędzi Roztocza niewielkie wodospady zwane „szumami”.

Początek wycieczki na parkingu przy stacji kolejowej w Suścu. /Susiec – siedziba gminy. Miejscowość letniskowa położona na północnym skraju Puszczy Solskiej./ Wyruszamy ul. Kolejową na południe, do centrum miejscowości, gdzie skręcamy w lewo. Po przejechaniu 200 m skręcamy w prawo (drogowskaz do rez. „Nad Tanwią”). Za skrzyżowaniem jedziemy prosto szosą przez starodrzew sosnowy (Puszcza Solska). Po kilometrze docieramy do m. Rybnica. Tutaj za mostem na Potoku Łosinieckim jedziemy prosto. Dalej mijamy most na rz. Tanwi (3 km). /Stąd można szosą o dużej stromiźnie wjechać na leżący przed nami grzbiet krawędzi Roztocza zwany Wałem Huty Różanieckiej. Z wierzchołka wzniesienia wspaniały widok na Kotlinę Sandomierską i porastającą ją Puszczę Solską./ Za mostem w m. Rebizanty skręcamy w prawo i jedziemy za żółtymi znakami pieszego Szlaku Południowego drogą utwardzoną. 600 m. za kamiennym krzyżem stojącym miedzy starymi lipami skręcamy wprawo (drogowskaz do parkingu i sklepu „U Gargamela”). Docieramy do pakingu na skraju głęboko wciętej doliny Tanwi. W dole widzimy serię niewielkich wodospadów zwanych „szumami” (4 km). /Wodospady powstały w strefie spękań tektonicznych na krawędzi Roztocza i Kotliny Sandomierskiej. Ze względu na to tę część doliny objęto ochroną jako rezerwat ścisły o nazwie „Nad Tanwią” (pow. 41,33 ha)./ Po krótkim wypoczynku nad rzeką wracamy tą samą drogą do skrzyżowania przed Suścem (8 km). Tutaj kierujemy się lewo. Jedziemy przez miejscowość przez ok. 2 km. Ok. 600 m za drogą wiodącą do Grabowicy, koło figury skręcamy w lewo. Po lewej widzimy kościół parafialny p.w. św. Jana Nepomucena z 1868 r. Opuszczamy Roztocze i wjeżdżamy do Puszczy Solskiej. /Puszcza Solska największy kompleks leśny we wschodniej Polsce położony na Północno-wschodnim skraju Kotliny Sandomierskiej. Dominującym tutaj typem lasu są bory sosnowe rosnące na ubogich, piaszczystych glebach. Znajdują się tu liczne wydmy i torfowiska. W jej wschodniej części na powierzchni 28 980 ha utworzono Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej./ Jedziemy bitą drogą leśną po prawej stronie doliny Tanwi. Docieramy do osady leśnej Borowe Młyny (21 km) . Dalej jedziemy drogą asfaltową w prawo (w lewo most na Tanwi). Po 600 m na rozjeździe skręcamy w prawo. Przejechawszy 2,5 km docieramy do kolejnego rozjazdu za mostem na rz. Studzienicy (Studziance). Tutaj prosto. 6 km dalej, po obu stronach szosy widzimy pomniki. Dotarliśmy do Błudka (30km)/.W latach 1944-45 mieścił się tutaj założony przez NKWD obóz dla żołnierzy AK. Więźniowie pracowali w pobliskim kamieniołomie./ Dojeżdżamy do szosy Susiec Józefów. /Jadąc w prawo dotrzemy do wjazdu do kamieniołomu (z lewej strony). 150 m dalej, przy przystanku autobusowym kierując się w prawo czerwonymi znakami pieszego Szlaku Krawędziowego można dojechać do cmentarza ofiar obozu./ Po zwiedzeniu tych miejsc jedziemy na zachód szosą. Docieramy do rozjazdu./ Prosto droga prowadzi do parkingu przy rezerwacie ścisłym „Czartowe Pole”. Na Powierzchni 63,71 ha chroniona jest przełomowa dolina potoku Sopot z licznymi wodospadami. Przez rezerwat przebiega piesza ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna (niedostępna dla rowerów)./ Na rozjeździe kierujemy się w prawo. Mijając z prawej Żydowską Górę (wjeżdżamy znów na Roztocze) docieramy do m. Nowiny (32 km). Tutaj możemy podziwiać serię szumów na Sopocie. Szosą za znakami Centralnego Szlaku Rowerowego Roztocza wjeżdżamy do lasu. Po prawej bagna – rezerwat „Nowiny”. Docieramy do Majdanu Sopockiego (36 km) miejscowości letniskowej. We wsi znajduje się zalew na rz. Sopot. (do kąpieliska należy skręcić w lewo) Jedziemy dalej prosto stromo pod górę. Po prawej widok na wzgórza krawędzi Roztocza i Puszczę Solską. Przejeżdżamy przez m. Grabowica. Na wschodnim skraju wsi (44 km) docieramy do skrzyżowania Tutaj w prawo. Początkowo jedziemy nieco pod górę, następnie stromy zjazd (Uwaga! Znaczna stromizna) przerwany krótkim podjazdem Z wierzchołka wzniesienia wspaniała panorama krawędzi Roztocza i Puszczy Solskiej. Wjeżdżamy do Suśca(44 km). W miejscowości kierujemy się w lewo, do centrum. Na parkingu przy stacji kolejowej kończymy naszą wycieczkę.