Utworzenie transgranicznego systemu reagowania na zagrożenia środowiska naturalnego Powiatu Tomaszowskiego, Rejonu Żółkiewskiego i Sokalskiego na Ukrainie.

Tytuł projektu”Utworzenie transgranicznego systemu reagowania na zagrożenia środowiska naturalnego Powiatu Tomaszowskiego, Rejonu Żółkiewskiego i Sokalskiego na Ukrainie”

Narodowy Program dla Polski 2003

PL 2003/004-379.03.02 – Fundusz Małych Projektów Infrastrukturalnych

Small Infrastructure Project Found SIPF/2003/19

Działanie 1.2. Rozwijanie i wzmacnianie współpracy pomiędzy społecznościami w zakresie ochrony środowiska naturalnego

Beneficjent: Starostwo Powiatowe w Tomaszowie Lubelskim

Partner Krajowy: Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Tomaszowie Lubelskim

Partnerzy zagraniczni:

  • Żółkiewska Rada Rejonowa w Żółkwi
  • Żółkiewski Rejonowy Oddział MNS Ukrainy Województwa Lwowskiego w Żółkwi
  • Sokalska Rada Rejonowa w Sokalu
  • Sokalski Rejonowy Oddział MNS Ukrainy Województwa Lwowskiego w Sokalu

Planowany okres realizacji: 18.07.2005 – 18.07.2006

Budżet projektu:

1. Całkowita wartość projektu: 1 538 394 PLN

2. Kwota dofinansowania z PHARE: 1 088 925,54 PLN

3. Wkład własny beneficjenta: 449 468,46 PLN

– Starostwo Powiatowe w Tomaszowie Lubelskim: 28 723,46 PLN

– Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Tomaszowie Lubelskim: 140 745 PLN

– Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej: 150 000 PLN

– Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Lublinie: 100 000 PLN

– Urząd Gminy Tarnawatka: 30 000 PLN

Cele projektu

Celem projektu był rozwój i wzmocnienie współpracy transgranicznej instytucji odpowiedzialnych za reagowanie na zagrożenia środowiska naturalnego w Powiecie Tomaszowskim z partnerami w Rejonach Źółkiewskim i Sokalskim na Ukrainie.

Cele bezpośrednie:

  • Wdrożenie procedur współpracy transgranicznej w zakresie rozpoznawania i likwidacji zagrożeń środowiska naturalnego.
  • Rozbudowa systemów łączności oraz wspomagania dowodzenia działaniami ratowniczymi.
  • Poprawa podstawowego wyposażenia służb odpowiedzialnych za rozpoznawanie i likwidację zagrożeń środowiska naturalnego.
  • Przystosowanie sprzętu do przepompowywania wody gaśniczej przez granicę przez zastosowanie redukcji do węży polskich i ukraińskich.

Pomimo kilkuletniej dotychczasowej współpracy środowisk samorządowych i pożarniczych powiatu tomaszowskiego ze swoimi odpowiednikami w rejonach Żółkiew i Sokal (Ukraina), nie wypracowano stałych form współdziałania w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia środowiska. Nie ustalono zasad przekazywania informacji o zagrożeniach środowiska mogących wywoływać skutki o charakterze transgranicznym. Pomieszczenia Centrum Powiadamiania Ratunkowego, zlokalizowanego w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej
w Tomaszowie Lubelskim, wypełniającego jednocześnie funkcje Centrum Zarządzania Kryzysowego – nie były
w pełni przystosowane do wypełniania wszystkich, przewidzianych dla centrum zadań. Występował niekorzystny układu funkcjonalny pomieszczeń, brakowało pełnego wyposażenia w instalacje użytkowe i urządzenia techniczne. Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza nie dysponowała ciężkim samochodem gaśniczym na podwoziu terenowym, mogącym jednocześnie realizować zadania w zakresie ograniczania stref skażeń. Brakowało również samochodu rozpoznawczo-ratowniczego na podwoziu terenowym oraz wielu rodzajów sprzętu i wyposażenia specjalistycznego, koniecznych do skutecznego gaszenia pożarów lasów, torfowisk, upraw i nieużytków oraz likwidacji zagrożeni chemiczno-ekologicznych. Jednostki polskie i ukraińskie nie mogły również bezpośrednio współdziałać podczas pożarów i innych zagrożeń, ponieważ węże pożarnicze mają różne przekroje i łączniki,
a dotychczas nie wykonywano redukcji / przełączników, służących pokonaniu tych barier. Przedstawione problemy miały negatywny wpływ na sprawność działań ratowniczych. Prowadziło to do wzrostu powierzchni pożarów lasów, torfowisk, upraw i nieużytków. Wydłużał się czas likwidacji zagrożeń chemiczno-ekologicznych, przez co zwiększała się ilość substancji toksycznych na stałe zanieczyszczających środowisko. Brak skoordynowanych działań po obu stronach granicy pogłębiał straty w środowisku i zwiększał zagrożenie dla korzystających z niego ludzi.

Projekt został realizowany na terenie powiatu tomaszowskiego, bezpośrednio graniczącego z Ukrainą.

Są to obszary o wysokich walorach krajobrazowych, stosunkowo czyste ekologicznie, sprzyjające zdrowemu wypoczynkowi i ekologicznej produkcji rolnej. Z drugiej jednak strony są narażone na szereg niebezpieczeństw.

Trwająca rozbudowa przejścia granicznego Hrebenne – Rawa Ruska przyczynia się do zwiększenia ruchu drogowego na trasie Lublin-Lwów. Już teraz w ciągu doby granicę przekracza średnio 2100 pojazdów, z czego 10% stanowią samochody ciężarowe. W ciągu roku granicę przekracza około 300 transportów różnego rodzaju materiałów niebezpiecznych. Materiały takie przewożone są również w transporcie kolejowym. Podczas wypadków komunikacyjnych niejednokrotnie dochodzi do rozszczelnienia zbiorników z paliwem lub opakowań z substancjami toksycznymi. W zakładach pracy na terenie powiatu tomaszowskiego występują toksyczne środki przemysłowe oraz duże ilości gazów skroplonych. Po stronie ukraińskiej w niedalekiej odległości funkcjonują elektrownie jądrowe (Równe, Chmielnicki). Awarie techniczne w wymienionych zakładach mogą powodować zagrożenia dla ludzi
i środowiska odczuwalne w promieniu wielu kilometrów. Tereny przygraniczne usiane są naturalnymi ciekami
i zbiornikami wodnymi, występują też pokaźne kompleksy leśne i torfowiska. Każdego roku na terenach przygranicznych powstają pożary powodujące straty w drzewostanach i ekosystemach. Powstają one najczęściej
w trudnych warunkach terenowych, co wydłuża czas dojazdu i organizacji skutecznych działań gaśniczych. Pożary niszczą ostoje dzikiego ptactwa i zwierzyny. Cieki wodne mogą stać się drogą przemieszczania zanieczyszczeń powodujących straty w środowisku naturalnym po obu stronach granicy. Tereny te nawiedzane są okresowo przez gwałtowne zjawiska atmosferyczne (huraganowe wiatry, gwałtowne i intensywne opady), co również niesie zniszczenia w drzewostanach, a likwidacja szkód wymaga zaangażowania znacznej ilości specjalistycznych sił ratowniczych.

Realizacja projektu była ściśle związana z ochroną środowiska naturalnego oraz zapewnieniem akceptowalnego poziomu bezpieczeństwa mieszkańcom i osobom przebywającym czasowo na tych terenach. Zbudowanie sprawnego systemu reagowania na zagrożenia przyczynia się do zachowania czystości środowiska oraz da szanse dalszego rozwoju turystyki i ekologicznej produkcji rolnej. W świadomości ludzi budowane jest zaufanie do władz lokalnych potrafiących zapewnić odpowiedni poziom bezpieczeństwa w sytuacjach kryzysowych. Służby odpowiedzialne za likwidację zagrożeń uzyskały niezbędne minimum środków technicznych potrzebnych do sprawnego organizowania i prowadzenia działań ratowniczych. Wdrożone zostały rozwiązania techniczne
i organizacyjne umożliwiające bezpośrednią współpracę ratowniczą służb polskich i ukraińskich, bez konieczności przekraczania granicy państwowej. Na bazie stosownych porozumień potencjał ratowniczy jest efektywnie wykorzystywany po obu stronach wschodniej granicy Unii Europejskiej.

Realizacja projektu ograniczy straty w środowisku naturalnym spowodowane pożarami i innymi miejscowymi zagrożeniami. Skróceniu ulegnie czas likwidacji pożarów, a tym samym zmniejszona zostanie ich średnia powierzchnia i straty w ekosystemach. Zmniejszy się ilość gazów pożarowych emitowanych do otoczenia. Zmniejszy się ilość substancji toksycznych przedostających się na stałe do wody, gleby i powietrza na skutek wypadków, awarii i katastrof chemiczno-ekologicznych oraz wypadków komunikacyjnych.

Projekt skierowany jest do mieszkańców sąsiadujących ze sobą rejonów / powiatów w Polsce i na Ukrainie, ma więc jasno określony charakter transgraniczny. Środki pozyskane w trakcie jego realizacji pozwoliły uzyskać wyraźną, odczuwalną poprawę skuteczności działań związanych z likwidacją zagrożeń środowiska naturalnego.

Streszczenie projektu

Projekt odnosi się do priorytetu „Rozwijanie i wzmacnianie współpracy pomiędzy społecznościami
w zakresie ochrony środowiska”. Głównym celem było zwiększenie skuteczności działań służb ratowniczych
w zakresie ochrony środowiska w strefie przygranicznej. Osiągnięcie celu zostało zrealizowane poprzez opracowanie i wdrożenie procedury postępowania w zakresie rozpoznania i likwidacji zagrożeń środowiska naturalnego w regionie przygranicznym oraz wdrożenie nowoczesnych rozwiązań technicznych w zakresie koordynacji i prowadzenia związanych z tym działań ratowniczych. W tym celu zostało podpisane porozumienie pomiędzy władzami Powiatu Tomaszowskiego oraz Rejonu Żółkiewskiego i Sokalskiego na Ukrainie w sprawie dwustronnej wymiany informacji na temat nadzwyczajnych zagrożeń środowiska naturalnego na terenach przygranicznych.

W pierwszym etapie realizacji projektu zostały rozbudowane i przystosowane do rosnących potrzeb służb dyspozytorskich, pomieszczenia Centrum Powiadamiania Ratunkowego spełniającego jednocześnie funkcje Centrum Reagowania Kryzysowego, mającego swą siedzibę w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej.

Dokonano zakupów wyposażenia informatyki i łączności usprawniającego organizację działań ratowniczych (stacja meteo z osprzętem i oprogramowaniem do prognozowania rozwoju zagrożeń w terenie, system zdalnej łączności radiowej utworzony na bazie jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Majdanie Górnym, mapa cyfrowa współpracująca z systemem GPS, zestaw do wizualizacji sytuacji ratowniczej w powiecie, laptop
z oprogramowaniem dla grupy operacyjnej).

W drugim etapie realizacji projektu został zakupiony ciężki samochód ratowniczo – gaśniczy z funkcją ograniczania stref skażeń chemicznych. Wyposażenie samochodu stanowią 4 komplety ubrań gazoszczelnych,
2 ubrania żaroodporne typu ciężkiego, 4 ubrania przeciwpochlapaniowe, sprzęt ochrony dróg oddechowych, wyposażenie osobiste i umundurowanie specjalne ratowników, zestaw do likwidacji skażeń chemicznych (neutralizatory, sorbenty, zapory), zestaw narzędzi hydraulicznych typu ciężkiego, zestaw poduszek pneumatycznych, pneumatyczny zbiornik na wodę i ciecze niebezpieczne, generator piany lekkiej, pneumatyczna kabina dekontaminacyjna, pompa beczkowa z osprzętem, wciągarka, sprzęt łączności, osprzęt do podawania wody i piany, zestaw przełączników do węży ukraińskich

W ramach projektu został zakupiony również samochód rozpoznawczo – ratowniczy na podwoziu terenowym z wyposażeniem. Wyposażenie samochodu stanowi: sprzęt ochrony dróg oddechowych, wyposażenie osobiste i ubrania specjalne ratowników, sprzęt łączności, kamera termowizyjna), Zakupiono przyczepę gaśnicza do samochodu rozpoznawczo-ratowniczego z wyposażeniem (motopompa o wydajności nominalnej min. 800 l/min, sprzęt do budowy linii ssawnej, sprzęt do budowy linii tłocznych, komplet przełączników do węży ukraińskich, pneumatyczny zbiorniki na wodę lub ciecze niebezpieczne).

Podsumowaniem całego projektu było przeprowadzenie wspólnych transgranicznych ćwiczeń sprawdzających funkcjonowanie systemu w dniu 18.08.2006 w miejscowości Wierzbica, których celem było przeszkolenie uczestników projektu w zakresie funkcjonowania wdrożonego systemu oraz jego obsługi. W ćwiczeniach wzięło udział ponad 20 zastępów z Jednostki Ratowniczo – Gaśniczej w Tomaszowie Lubelskim, Ochotniczych Straży Pożarnych wchodzących w skład Krajowego Systemu Ratowniczo – Gaśniczego oraz zastępów straży pożarnych z Rawy Ruskiej i Sokala na Ukrainie.

logo
logo
logo