Telatyn

Urząd Gminy Telatyn
Telatyn 71a
22-652 Telatyn
tel. (0-84) 661-31-10, 661-32-00
e-mail: telatyn@lubelskie.plwww.telatyn.pl
 b_200_0_16777215_00___images_h.jpg

Położony na Grzędzie Sokalskiej obszar gminy, wyróżnia się ładnym krajobrazem wyżynnym. Pomiędzy dolinami Kmiczynki i Kamionki – dopływami Huczwy – wznoszą się lessowe wierzchowiny o maksymalnej wysokości 265,3 m. n.p.m. (okolice Poturzyna). Żyzne gleby są podstawą dobrze rozwiniętego rolnictwa a lasy, występujące wyspowo, zajmują nieduże fragmenty gminy.

Wieś Telatyn leży w obniżeniu dolinnym na wys. 203 m. n.p.m., które było dawniej mokradłem o znaczeniu obronnym. Przez następne stulecia wieś należała do wielu rodów, min: Ciechomskich – Kozłowskich, Kopytowskich, Uchańskich, Daniłowiczów, Kaszowskich.

O ciekawej historii gminy świadczą zabytkowe obiekty archeologiczne. W okolicy Posadowa znajduje się wspaniale zachowane grodzisko pierścieniowate z XIV – XV w., które powstało prawdopodobnie na zrębach wcześniejszej osady należącej do Grodów Czerwieńskich. W sąsiednim lesie odkryto kurhan kryjący mogiły wczesnośredniowiecznych rycerzy.

W Posadowie warto zobaczyć d. cerkiew greckokatolicką i murowaną bramę obok, z 1824 – 26 r., ob. kościół rzymskokatolicki. Również w Nowosiółkach spotkamy dawną cerkiew greckokatolicką z poł. XVII w. a także dzwonnicę z 1800 r., użytkowaną przez kościół rzymskokatolicki. Zabytkowe kapliczki z I poł. XVIII w. stoją w Kryszynie: murowana pw. św. Antoniego, oraz drewniana pw. św. Jana Napomucena.

Pozostałością po dawnej rezydencji w Łykoszynie jest park pałacowy o charakterze krajobrazowym, założony w II poł. XVIII w., natomiast okazale prezentuje się zespół dworski w Żulicach z i poł. XIX, z klasycystycznym dworem w otoczeniu parku oraz spichlerzem. We wsi znajduje się ponadto kaplica grobowa znanych ziemian Makomaskich, z 1827 – 28 r., będąca również paraf. kościołem rzymskokatolickim.

O bytności Fryderyka Chopina w Poturzynie, w nieistniejącym już pałacu, w gościnie u swego przyjaciela, Tytusa Wojciechowskiego, przypomina okazjonalny obelisk. Wykuto na nim wymowny tekst dotyczący genialnego kompozytora i pianisty: tutejsze pieśni ludu, uwożąc w sercu, gdy niebawem opuszczał kraj na zawsze. Można tutaj spotkać również pamiątki pobytu innego wielkiego artysty, znanego rzeźbiarza Konstantego Hegla, który przebywał tutaj i tworzył czego dowodem są rzeźby nagrobne, które można zobaczyć na lokalnym cmentarzu prawosławnym oraz na cmentarzu poległych żołnierzy podczas I Wojny Światowej.